Hangi Telefon Kılıfını Satın Aldığınız Önemli mi?

Sahip olduğun akıllı telefon için zevkine ve bütçene uygun bir kılıf ararken hem bütçe aralığının hem de malzeme seçimlerinin oldukça değişken olduğunu fark etmişsindir.

Örneğin ülkemizin en popüler e-ticaret platformlarından biri olan Hepsiburada’da son zamanlarda tanıtılan yeni bir model için satışa sunulan kılıfları filtrelediğimde en ucuz kılıfın 106 TL olduğunu, bazılarının 1.000 TL, bazılarının 2.500 TL ve en pahalı kılıfın 7.800 TL olduğunu görüyorum.

Yani en ucuz model ile en pahalı model arasında neredeyse 78 katlık bir fiyat farkı mevcut.

Elbette şu açık bir gerçek: Çok pahalı kılıfları satın aldığında (ki tam olarak hangi fiyat skalasından sonra çok pahalı tanımına geçtiğimiz de belirsiz bir noktadır) esasen marka için ödeme yaparsın.

Ancak hala, 100 TL’lik bu kılıf ile orta segment bir marka tarafından üretilen ve kullanıcılar arasında ideal F/P oranına sahip gibi görünen 1.000 TL’lik bir kılıf arasında ne gibi farklılıklar olduğu sorusu belirsizdir.

Örneğin 1.000 TL’lik bir kılıf, 100 TL’lik olan kılıftan daha iyi malzemeler mi kullanır?

İyi ama, bir malzemenin diğerinden daha iyi olup olmadığına karar verirken tam olarak hangi faktörleri dikkate almamız gerekir?

Örneğin sadece daha koruyucu olması mı onu daha iyi kılar, yoksa daha dayanıklı olması mı? Peki ya elimizde tutarken verdiği his, cihazın ısı dağıtımına olan etkisi, ne kadar hafif veya ne kadar ince olduğu?

Yoksa (en azından matematiksel olarak hesaplamasak bile sezgisel olarak) bunların bir tür ağırlıklı ortalamasını mı almamız gerekir?

Tamam ama, örneğin daha koruyucu olanın daha iyi olduğunu düşünüyorsak bile bunu hangi koşullar üzerinden değerlendireceğiz?

Örneğin bir malzeme hem 1 metre yükseklikten düşmelere hem de 5 metre yükseklikten düşmelere karşı (yani her koşulda) diğer malzemeden daha iyi koruyuculuk mu gösterir yoksa malzemelerin direnç özellikleri farklı koşullar altında farklılık mı gösterir?

Açıkçası, hayatın rutin sorunlarını bir kenara bırakıp da akıllı telefonuna taktığın bir kılıf üzerine uzun uzun düşünmek çok ideal bir tercih değil. Ancak şanslısın ki şu sıralar biraz boş vaktim var ve bu vaktimi, seni bu seçim kabusundan kurtarmak için önemli noktaları derlemekle geçirmeye karar verdim.

Telefon Kılıflarının Fiziği

Güneşli bir günde yolda yürürken akıllı telefonunu elinden düşürdüğünü varsayalım. Bu can sıkıcı bir senaryo, ancak neler olup bittiğini anlamamıza yardımcı olacak.

Telefonun elinden kayıp da yere düşmeye başladığı ilk anda artan hızı nedeniyle momentum kazanır. Buradaki asıl sorunumuz, akıllı telefonunun yer ile tam olarak temas ettiği o anda aniden yavaşlamasıdır.

Telefonunun temas ettiği zemin onu durdurmak için yukarı yönlü anlık ve büyük bir kuvvet (F) uygular. Bu kuvvet, çok kısa bir süre (Δt) için etki eder ve bu iki değerin çarpımını (F * Δt), momentumu sıfıra düşüren itme olarak tanımlarız.

Farklı kılıflar, bu olası sorun ile farklı şekillerde başa çıkar.

Belirli bir kuvvetin belirli bir cisim üzerindeki etkisi, kuvvetin ne kadar büyük olduğuna ve ne kadar süre etki ettiğine bağlıdır.

Örneğin bir tenis topu ile servis atışı yaparsan kısa bir süre etki eden bu çok büyük kuvvetin, tenis topunun momentumu üzerinde büyük bir etkisi olur.

Elbette küçük bir kuvvet de momentumda aynı değişime neden olabilir ancak bu durumda çok daha uzun bir süre etki etmesi gerekir.

Örneğin aynı tenis topunu yukarı doğru atmış olsaydın, tenis raketinin kuvvetinden çok daha küçük olan yerçekimi kuvveti sonunda topun momentumunu tersine çevirmiş olacaktı.

Zeminin uygulayabileceği kuvvete müdahale etmemizin doğrudan bir yolu yok. Bu durumda elimizdeki imkanlar ile hasar riskini azaltmak için momentum değişiminin (itmenin) gerçekleştiği süreyi (Δt) uzatmak isteyeceğiz.

Telefonu En İyi Hangi Kılıf Korur?

İlk olarak silikon ve termoplastik poliüretan (TPU) gibi esnek malzemelerden üretilmiş kılıfları ele alalım: Bunlar, çarpma anında hafifçe sönerek yere çarpma süresini artırır ve telefona etki eden ortalama kuvvetin büyüklüğünü azaltırlar.

Örneğin karnının önüne ilk denemede bir yastık, ikinci denemede de bir tahta parçası yerleştir ve daha sonra bir arkadaşından bir sopa ile karnına doğru vurmasını iste. (Peki, sanırım bunu yapmamalısın) Burada bekleyeceğin şey, yastığın karnın için daha iyi bir savunma aracı olacağıdır.

Bu oldukça basit bir matematik gibi görünüyor: O halde polikarbonat (PC) gibi sert malzemelere sahip kılıfları kullanmamamız gerekir, öyle değil mi?

Eh, başlangıçta farklı kılıfların bu olası sorun ile farklı şekillerde başa çıktığını söylemiştim: Elimizde bir seçenek daha var.

Sezgisel açıdan ele aldığımızda daha yumuşak malzemelerin darbe ile başa çıkmada her zaman daha iyi olduğunu düşünürüz.

Ancak Basınç = Kuvvet / Alan formülünden de fark edebileceğin üzere temas alanını artırmak da yavaşlama süresini artırmak kadar iyidir ve PC gibi sert malzemeler, kuvvetin etki ettiği alanı artırarak basıncı azaltmakta oldukça iyidir.

Hatta, satın aldığın kılıfta kullanılan malzeme (bazı silikon kılıflarda olduğu gibi) çok yumuşak olduğunda çok fazla enerji ememeden hızla sıkışacak, tamamen sıkıştığında artık ek deformasyon yaratamadığı için oldukça sertleşecek ve telefonunun maksimum nominal yükünden daha yüksek olabilen kısa süreli bir yük artışına neden olabilecektir.

Bu bakımdan ele aldığımızda (her zaman değil ancak belirli durumlarda) daha sert bir kılıf daha yumuşak bir kılıftan (aynı mesafede) daha fazla enerji emebilir. (Burada koşullara dayalı bir olasılıktan bahsediyorum, her zaman böyle olmak zorunda değildir ve açıkçası her zaman böyle olmaz.)

Sert bir kılıfın düşme sırasında çatladığını veya kırıldığını görmüş olabilirsin ki, bu oldukça iyidir. Unutma: kırılmamasını istediğin şey kılıfın değil telefonundur ve kırılma ve plastisite gibi geri dönüşü olmayan süreçler nispeten yüksek enerjiyi emme eğilimindedir.

(Aslında benzer bir durum ekran koruyucun için de geçerlidir. Eğer bir düşme sırasında kırıldıysa, ve akıllı telefonunun ekranında bir hasar yoksa, ekran koruyucun işini olması gerektiği kadar iyi yapmıştır çünkü darbeyi kendisi emerek, bunu akıllı telefonuna minimal düzeyde yansıtmıştır.)

Ek olarak, silikon gibi yumuşak (viskoelastik) malzemelerin (parmağınla bir şeye bastırdığında olduğu gibi neredeyse anında gerçekleşen bir darbeden daha yavaş bir deformasyon koşulunda olduğunun aksine) neredeyse anında gerçekleşen bir darbede sandığın kadar yumuşak davranmaması da mümkündür.

Bununla birlikte PC gibi sert malzemelerin de sorunları vardır: Bu malzemeler tek başına kullanıldıklarında enerjinin geri tepmesine neden olabilir.

İşte asıl nokta:

100 TL’lik kılıf ile 1.000 TL’lik kılıf arasında farklılığın inşa edildiği asıl nokta, orta segment kılıflarda yalnızca daha kaliteli malzemelerin tercih edilmesi değil, aynı zamanda bu kılıfların çok katmanlı bir yapı tasarımı ile inşa edilmesidir.

Bu önemlidir çünkü ister sadece silikon malzemeden ister sadece polikarbonat malzemeden tasarlanmış bir kılıf kullan, aslında bunların ikisi de koruma açısından ideal bir çözüm değildir. TPU, tek katmanlı kılıflar arasında en dengeli performansı sağlar ancak çok katmanlı yapılar açıkça daha iyi performans göstereceği için kılıfının yalnızca TPU olmasını da önermezdim.

Çok katmanlı yapı akıllıca inşa edildiğinde oldukça iyi bir mühendislik uygulamasıdır çünkü her malzeme, darbenin etkisini sönümlemek için farklı bir işleve sahip olur. Örneğin sert dış malzeme düşme sırasında meydana gelen kuvvetin alanını genişletirken yumuşak iç malzeme dağılan kuvveti yavaşlatarak emer.

100 TL’lik kılıflar genellikle bu çok katmanlı yapı tasarımını sunamaz çünkü bu malzemeleri birleştirmek, tek bir malzemeden oluşan tek katmanlı bir kılıf yapısı sunmaktan daha pahalı bir çözümdür. 1.000 TL gibi orta segment kılıflar hem bu çok katmanlı yapı tasarımını kullanır hem de kullandıkları malzemelerin daha kaliteli olanlarını seçer.

Bunun ötesinde, 2.500 TL’lik, 5.000 TL’lik veya 7.500 TL’lik kılıflar daha pahalı oldukları için daha koruyucu olmak zorunda değildir. Ortalama bir fiyat seviyesinden sonra ödediğiniz ek ücretin belirli bir kısmı çoğu zaman tasarıma ve marka algısına ödenir.

Kısaca tekrar ele alalım: